سیستم اطلاعات جغرافیایی
تاریخچه:
GIS یا سیستم اطلاعات جغرافیایی شهری برای اولین بار در اواسط دهه 1960 در ایالت متحده کار بر روی اولین سیستم اطلاعات جغرافیایی آغاز شد. در این سیستم ها عکس های هوایی ، اطلاعات کشاورزی ، جنگلداری ، خاک ، زمین شناس و نقشه های مربوطه مورد استفاده قرار گرفتند . در دهه 1970 با پیشرفت علم و امکان دسترسی به فناوری های کامپیوتری و تکنولوژیهای لازم برای کار با داده های مکانی ، سیستم اطلاعات جغرافیایی یا GIS ، برای فراهم آوردن قدرت تجزیه و تحلیل حجم بزرگ داده های جغرافیایی شکل گرفت . در دهه های اخیر به سبب گسترش تکنولوژی های کامپیوتری ، سیستم اطلاعات جغرافیایی امکان نگهداری به روز داده های مختلف را به طور موثر فراهم ساخته اند. امروزه GIS برای تحقیق و بررسی های علمی ، مدیریت منابع و ذخایر و همچنین برنامه ریزی های توسعه ای به کار گرفته می شود .
اولین جی آی اس، جی آی اس ملی کانادا است که در اواخر دهه 1960 به وجود آمد و تاکنون مورد استفاده است. در ایران، اولین مرکزی که به طور رسمی استفاده از این سامانه را در کشور آغاز کرد، سازمان نقشهبرداری کشور بود که در سال 1369 براساس مصوبه مجلس شورای اسلامی، عهدهدار طرح بهکارگیری این سامانه شد.
جمع آوری داده های مربوط به توزیع فضای عناصر محیط اطراف ، از زمانهای قدیم سهمی از فعالیتهای جوامع سازمان یافته راجهت برنامه ریزی ، تصمیم گیری و سیاستگذاری به خود اختصاص داده . لازمه برنامه ریزی و تصمیم گیری در اختیار داشتن اطلاعات صحیحدر زمینه مربوطه می باشد. چنانچه باور داشته باشیم که تصمیم گیری و سیاستگذاری های خوب متکی بر اطلاعات درست است اهمیت و کیفیت اطلاعات و نظام های اطلاع گرا به خوبیروشن است ، بدون شک تحقق این امر از طریق سنتی جمع آوری اطلاعات یعنی به روش کارزمینی و دستی مستلزم صرف زمان و هزینه های زیاد می باشد،دستیابی سریع به اطلاعات به منظوربرنامه ریزی ، تصمیم گیری، بهره برداری ، نظارت و اجرا در شاخه های گوناگون علوم درجهان سبب رشد فن آوریهای نوین و از جمله سیستمهای اطلاعات جغرافیایی گردیده است .درحال حاضر تلاش مراکز علمی و فنی جهان در جهت ابداع روشهایی است که بتواند بالاتریبهره وری را از سیستمهای اطلاعات جغرافیایی بدست دهد. به کارگیری این ابزار باامکان استفاده در شبکه های اطلاع رسانی جهانی ، یکی از زمینه های مناسب و مساعد درجهت معرفی توان ها و استعدادهای کشور در سطح جهانی است.
برای سیستم اطلاعات جغرافیایی (GIS) تعاریف متعدد و متنوعی ارائه گردیده است. پیدایش سیستمهای اطلاعات جغرافیایی به دهه 1960 در کشور کانادا بر میگردد اما، با عمومیت یافتن این سیستم در دهههای اخیر در کل کشورهایدنیا، مهمترین کشورهایی �
GIS چیست ؟
سیستم اطلاعات جغرافیایی (Geographic Information Systems) یا GIS یک سیستم کامپیوتری برای مدیریت و تجزیه و تحلیل اطلاعات مکانی بوده که قابلیت جمع آوری ، ذخیره ، تجزیه و تحلیل و نمایش اطلاعات جغرافیایی (مکانی ) را دارد .
داده ها در یک (GIS) بر اساس موقغیت شان نشان داده می شوند .
تکنواوژی GIS با جمع اوری و تلفیق اطلاعات پایگاه داده های معمولی ، به وسیله تصویر سازی و استفاده از انالیز های جغرافیایی ، اطلاعاتی را برای تهیه نقشه ها فراهم می سازد . این اطلاعات به منظور واضح تر جلوه دادن رویدادها ، پیش بینی نتایج و تهیه نقشه ها به کار گرفته می شوند .
در یک سیستم اطلاعات جغرافیایی واژه جغرافیایی یا (Geographic) عبارت است از موقعیت موضوع های داده ها ، بر حسب مختصات جغرافیایی ( طول و عرض ) .
وازه (Information) یا اطلاعات نشان می دهد که داده ها در GIS برای ارائه دانسته های مفید، نه تنها به صورت نقشه ها و تصاویر رنگی بلکه بصورت گرافیک های آماری، جداول و پاسخ های نمایشی متنوعی به منظور جستجوی عملی سازماندهی می شوند .
واژه (System) یا سیستم نیز نشان دهنده این است که GIS از چندین قسمت متصل و وابسته به یکدیگر برای کارکردهای گوناگون، ساخته شده است .
GIS اشاره دارد به روشهایی که از فناوریرایانه ای بهره میگیرند تا در تمام کاربردهایی که مرتبط با مکان و فضاست قابلیت تجزیه و تحلیل و پشتیبانی از تصمیمگیریها را فراهم سازد. جمعآوری، ذخیره سازی،سازماندهی، بازیافت، تحلیل و نمایش اطلاعات مرتبط با مکان از تواناییهایی GISتلقیمیگردد.
آنچه در تمامی تعاریف فوق مشترک است، واژههایسیستم، دادهها و تحلیل میباشد. بنابراین، بصورت بسیار ساده GIS را میتوان یک ”سیستم برای تجزیه و تحلیل دادهها” دانست
در واقع GIS ترکیبی از چندین لایه اطلاعاتی است که به شما این امکان را می دهد تا به بهترین وجه ممکن فضای مورد نظر را بررسی و ارزیابی کنید. البته اینکه از چند لایه اطلاعاتی بدین منظور استفاده کنید بستگی به این دارد که برای چه مطلبی سراغ GIS بروید مثلا اگر می خواهید یک فروشگاه جدید خریداری کنید بهتر است قبلا از خرید در مورد موقعیت مکانی و خطراتی که ممکن است این فروشگاه را تهدید کند اطلاعاتی را به دست آورید.
مفهوم GIS:
مخفف Geographic Information System به معنی سیستم اطلاعات جغرافیایی می باشد.
سیستم اطلاعات جغرافیایی (GIS) بستری برای ذخیره ، نگهداری ، مدیریت و تجزیه و تحلیل اطلاعات جغرافیایی می باشد و جهت کار همزمان با داده هایی که وابستگی مکانی (جغرافیایی) و توصیفی دارند، طراحی شده است.
برای بهره گیری صحیح از قابلیتهای یک GIS، در درجه اول نیاز به درک صحیح از سیستم GIS و سپس ساختار اطلاعات در آن میباشد.جهت پیاده سازی یک سیستم GIS ، توجه به ماهیت و ساختار اطلاعات جغرافیایی متشکله آن که رکن اساسی هر سیستمGIS را تشکیل داده و توانمندیها و پتانسیلهای آن را تعیین میکند، اجتناب ناپذیر است.
سیستم اطلاعات جغرافیایی (GIS) یک سیستم کامپیوتر مبنا می باشد که به عنوان یک مجموعه متشکل از سخت افزار، نرم افزار، اطلاعات جغرافیایی، نیروی انسانی و مدلهای پردازش داده، به منظور تولید، ذخیره سازی، نمایش، بازاریابی، پردازش، بهنگام رسانی و... اطلاعات جغرافیایی مربوط به عوارض و پدیده های مختلف، مورد استفاده قرارمی گیرد.
در ذیل برخی از مهمترین و کاربردیترین تعاریف مرتبط با GIS ارائه گردیدهاند:
• حالت خاصی از سیستمهای اطلاعاتی است که شامل پایگاه داده هایی از مشاهدات درشکل های توزیع شده فضایی فعالیتها یا پدیدههاست که در فضا بصورت نقاط، خطوط، و یاسطح قابل تعریف هستند GIS اطلاعات این نقاط، خطوط، یا سطوح را نگهداری نموده ودادهها را برای سؤالهای تخصصی و ویژه بازیابی میکند.
• سیستم اطلاعات جغرافیایی (GIS)، وسیلهای برای ذخیره و پردازش اطلاعاتجغرافیایی در کامپیوتر میباشد. این سیستم با سرعت و قدرت انواع تابع و ترکیبسختافزاری و نرمافزاری قادر به پاسخگویی میباشد.